Create: ndz., 12/01/2019 - 11:03
Author: planujzdrowie
Czy badasz się regularnie?
 
Aktualne dane dotyczące realizacji programów profilaktycznych świadczą o tym, że wykorzystanie oferowanych przez NFZ i Ministerstwo Zdrowia możliwości jest niedostateczne. Z danych wynika, że zgłaszalność na badania z roku na rok maleje. Wiele czynników warunkuje takie, a nie inne wyniki. Można narzekać na brak systemowych rozwiązań ale problem jest znacznie głębszy.
Nowotwory złośliwe są druga przyczyną zgonów w Polsce, powodując śmierć ok. 100 tys. osób rocznie. Co roku notuje się ok. 160 tys. nowych zachorowań, a według prognoz liczba ta może w najbliższych 10 latach wzrosnąć do poziomu 185 tys.
Brak odpowiedniej edukacji wczesnoszkolnej, świadomości u dorosłych, lęk przed diagnozą, wstyd przed badaniem, opinie o uczuciu bólu występującego w trakcie badania i wreszcie kiepska promocja samych badań. To tylko najważniejsze czynniki mające wpływ na poziom naszej zgłaszalności na badania.
Co ważne, jednej trzeciej zachorowań można byłoby zapobiec, stosując m.in. poniższe wskazówki:
- Poddawanie się regularnym badaniom profilaktycznym:
   - Zapytaj lekarza POZ o badania profilaktyczne, samokontrolę stanu zdrowia;
   - Sprawdź dostępność programów profilaktycznych w Twojej okolicy;
   - Poddaj się badaniom rekomendowanym w Twoim wieku;
- Rezygnacja z palenia tytoniu – 90 % zgonów z powodu chorób układu oddechowego w Polsce jest spowodowana paleniem tytoniu. Palenie tytoniu jest najważniejszym kancerogennym czynnikiem, który został dobrze poznany. W skład dymu tytoniowego wchodzi aż cztery tysiące substancji, spośród których więcej niż 40 jest znanymi związkami rakotwórczymi. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z liczbą wypalanych papierosów i długością okresu palenia.
- Ograniczenie spożycia alkoholu - Picie alkoholu może być przyczyną nowotworów jamy ustnej, gardła, przełyku, krtani, wątroby, jelita grubego, piersi. Im więcej alkoholu spożywasz tym wyższe ryzyko rozwoju raka.
- Zwiększenie aktywności fizycznej - Badania naukowe wykazują że regularne ćwiczenia chronią przed nowotworami jelita grubego, piersi i błony śluzowej macicy. Podobne działanie wykazano również w przypadku raka płuca, wątroby, jajnika, prostaty, nerki i żołądka, jednak wymagają one dalszych obserwacji i analiz. Regularne ćwiczenia zapobiegają nadmiernej masie ciała, obniżając tym samym ryzyko zachorowania na choroby związane z nadwagą lub otyłością takie jak choroby kardiologiczne i cukrzyca typu 2.
- Utrzymanie prawidłowej masy ciała i przestrzeganie zaleceń prawidłowego sposoby żywienia -  Zależności pomiędzy odżywianiem a ryzykiem raka są bardzo złożone. Dieta, która chroni przed nowotworami jest podobna do sposobu żywienia rekomendowanego dla zmniejszenia ryzyka innych chorób przewlekłych – cukrzycy czy chorób serca.
Działania profilaktyczne są jednym z narzędzi ograniczenia liczby zachorowań  na nowotwory złośliwe oraz poprawy wyników ich leczenia. Działania te polegają m.in. na zmianie stylu życia i większej odpowiedzialności za swój stan zdrowia, jak również powszechnym uczestnictwie w populacyjnych programach przesiewowych, mających na celu wykrycie choroby nowotworowej, kiedy prawdopodobieństwo jej wyleczenia jest największe.
Kluczową rolę odgrywa profilaktyka pierwotna, której głównym celem jest uświadomienie,  jakie czynniki mogą zwiększyć ich ryzyko zachorowania i jaki jest mechanizm działania tych czynników.
Każdy posiadając odpowiednią wiedzę może podjąć działania zmierzające do tego, aby wyeliminować lub zmniejszyć intensyfikację czynników ryzyka. Potencjalnie możemy je kontrolować gdyż styl życia jaki prowadzimy, wybory jakich dokonujemy każdego dnia, kształtują stan naszego zdrowia.