Rak piersi jest jednym z najczęstszych nowotworów u kobiet. Najczęściej rozwija się u kobiet między 50. a 70. rokiem życia i to one są w grupie największego ryzyka zachorowania.

 

 
Wczesna diagnostyka pozwala uniknąć powikłań i przerzutów, co z kolei daje szanse na całkowite wyleczenie. Bezpłatne badania są realizowane w ramach programów profilaktyki raka piersi (mammografia).
Do kogo adresowany jest program?
 
Do kobiet w wieku 50-69 lat, które spełniają jedno z poniższych kryteriów:
- nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat;
- otrzymały w ramach programu profilaktyki raka piersi pisemne wskazanie do wykonania ponownej mammografii po 12 
  miesiącach z powodu obciążenia następującymi czynnikami ryzyka:
    - rak piersi wśród członków rodziny (matka, siostra, córka),
    - mutacja w obrębie genów BRCA1 lub BRCA2;
    - nie miały wcześniej stwierdzonej zmiany nowotworowej piersi o charakterze złośliwym
Mammografia (MRTG) to badanie radiologiczne polegające na pobraniu obrazu gruczołu piersiowego. To najważniejsze badanie przesiewowe służące do wykrywania wczesnej postaci raka piersi:
- po raz pierwszy powinno być przeprowadzone w 40. roku życia;
- między 40. a 50. rokiem życia trzeba je wykonywać co 2 lata (jeżeli w bliskiej rodzinie ktoś chorował na raka sutka – co rok);
- po ukończeniu 50 lat co roku.

Ponadto wykonanie mammografii jest wskazane w następujących sytuacjach:
- wyczucie podczas samobadania zmiany w budowie piersi (zgrubienia, guzki);
- różnica w kształcie piersi lewej i prawej;
- ból piersi;
- wyciek z brodawki sutkowej;
- kontrola przed rozpoczęciem hormonalnej terapii zastępczej;
- lokalizacja patologicznych zmian przed planowaną operacją piersi;
- kontrola po leczeniu guza piersi: operacyjnym, chemioterapii lub radioterapii.

 

Mammografia - przygotowanie do badania

 

W dniu badania nie powinno się używać kosmetyków i środków przeciw poceniu się (mleczka, balsamy, dezodoranty, zasypki) w okolicy klatki piersiowej i dołów pachowych. Może to wpłynąć na obraz piersi i utrudnić jego ocenę lekarzowi.
Bardzo ważne jest, aby na mammografię zabrać ze sobą opisy i zdjęcia z poprzednich badań piersi (USG, mammografia, biopsja) oraz wypisy ze szpitala, jeżeli były wykonywane jakieś zabiegi w obrębie gruczołów sutkowych.
W mammografii bardzo istotna jest ocena dynamiki przemian w piersiach. W czasie badania natomiast należy się rozluźnić i pozwolić technikowi ułożyć pierś w prawidłowej pozycji. Napinanie mięśni może utrudnić badanie.
 
Mammografia - przebieg badania

 

Mammografię przeprowadza się w pozycji stojącej. Technik układa pierś na podstawce i dociska ją od góry i z boku plastikową płytką.
W badaniu tym wykorzystuje się promienie rentgenowskie żeby zobaczyć wewnętrzna budowę piersi. W czasie badania wykonuje się 2 zdjęcia każdej piersi. Przed badaniem mammograficznym przeprowadza się krótki wywiad i wypełnia ankietę w systemie informatycznym.
Warto przynieść ze sobą zdjęcia mammograficzne z poprzednich badań w celu porównania.
 
Jak jeszcze zapobiegać rakowi piersi?
 
Aby zmniejszyć ryzyko zachorowań na raka piersi, niezbędna jest odpowiednia profilaktyka, szczególnie regularna samokontrola piersi.
W leczeniu nowotworów piersi niezwykle ważna jest profilaktyka. Wszyscy specjaliści w Polsce twierdzą, że w wielu przypadkach możliwe jest skutecznie wyleczenie, gdyby pacjentka zgłosiła się do lekarza dużo wcześniej.
 
SAMOBADANIE PIERSI

 

Samodzielna kontrola piersi to najprostszy i najbardziej dostępny sposób dbania o zdrowie. Jeśli wykonuje się ją systematycznie co miesiąc, w tym samym dniu (w pierwszych dziesięciu dniach cyklu), wielokrotnie wzrasta szansa na wczesne wykrycie zmian.

Co powinno niepokoić:
- wyczuwalny guzek,
- wciągnięcie brodawki,
- zmiana wielkości i kształtu piersi,
- niesymetryczne ułożenie piersi podczas unoszenia ramion,
- obrzęk piersi,
- zmiany skórne wokół brodawki,
- wyciek z brodawki (zwłaszcza krwisty),
- zaczerwienienie, stwardnienie i zgrubienie skóry,
- powiększenie węzłów chłonnych w dole pachowym,
- poszerzenie żył skóry piersi,
- owrzodzenie skóry piersi,
- obrzęk ramienia.

 

ZASADY SAMOBADANIA PIERSI

 

Stań przed lustrem, obserwuj swoje piersi, poszukuj zmian w kształcie symetrii i zarysie piersi.
Badanie wykonujemy ruchami okrężnymi, półkolistymi i linijnymi, uciskając pierś płasko, ułożonymi palcami. Powtórzenie tych samych ruchów w tym samym obszarze piersi podnosi stopień dokładności badania. Jeśli niepokoi Cię Twój stan zdrowia, masz pytania, pamiętaj: możesz w każdej chwili zgłosić się do lekarza onkologa - bez skierowania.
Jeżeli tylko zauważyłaś niepokojące objawy, nie bagatelizuj ich, natychmiast zgłoś się do ginekologa lub onkologa.

OBJAWY
Rak piersi przez długi czas może nie dawać żadnych objawów - najczęściej jest wykrywany przez pacjentkę przez przypadek, kiedy wyczuje w piersi niewielki twardy guzek.
Raka piersi mogą oznaczać także inne symptomy:
- zmarszczenie lub wciągnięcie skóry piersi,
- owrzodzenie skóry piersi,
- owrzodzenie brodawki,
- wciągnięcie brodawki,
- wyciek z brodawki,
- powiększenie węzłów pachowych lub nadobojczykowych.

CZYNNIKI RYZYKA
 
Do najważniejszych czynników ryzyka zachorowania na raka piersi zalicza się:

 

- wystąpienie raka piersi w przeszłości – zwiększa ryzyko wystąpienia raka w drugiej piersi 3-krotnie,
- obciążenie genetyczne - wystąpienie raka piersi w rodzinie – ryzyko jest szczególnie wysokie jeśli nowotwór wystąpił u
  krewnych pierwszego stopnia (mama, córka, siostra),
- czynniki genetyczne – w ok. 5% przypadków raka piersi stwierdza się jego rodzinne występowanie,
- wiek – ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, szczególnie po 50 r.ż.,
- czynniki hormonalne (długa ekspozycja na estrogeny) – kobiety, które rozpoczęły miesiączkowanie przed 12 r.ż., przebyły     
  menopauzę po 55 r.ż.